ხავიწი
ხავიწი
უძველესი ქართული ტრადიციული კერძია, რომელიც ძირითადად ერბოსა და ფქვილისგან ან ხაჭოსგან მზადდება. სულხან-საბა ორბელიანი მას განმარტავდა, როგორც „ერბოთი მგბარ ფქვილს“. ეს მაღალკალორიული და ყუათიანი საკვები განსაკუთრებით გავრცელებულია საქართველოს მთიან რეგიონებში: ფშავში, ხევსურეთში, თუშეთში (სადაც „დათხურს“ უწოდებენ), მთიულეთში, ჯავახეთსა და აჭარაში.
მომზადების წესი კუთხეების მიხედვით განსხვავდება: მთიულური / ხევსურული (ფქვილით): ტაფაზე ადნობენ ერბოს, ნელ-ნელა ამატებენ ხორბლის ან სიმინდის ფქვილს, შუშავენ და მდუღარე მარილიან წყალს ასხამენ. მიიღება სქელი, ნოყიერი ფაფა. თუშური / ფშავური (ხაჭოთი): მას „დათხურს“ ან „ხაჭოერბოს“ უწოდებენ. გამდნარ, ადუღებულ ერბოში ყრიან სპეციალურ (დაბოყრინებულ) ხაჭოს და მანამ ზელენ, სანამ ერთგვაროვან მასად არ იქცევა.
ტრადიციული გამოყენება: ქადის გულსართი: ტრადიციული მთიულური და ხევსურული სადღესასწაულო ქადების გულსართად (შიგთავსად) სწორედ მოხარშულ, გაციებულ და დაჭრილ ხავიწს იყენებენ.
შესანახი საკვები: მას სპეციალურ ჭურჭელში (ჩანახში) ჩაპრესავდნენ („ჩააკალაპოტებდნენ“), აციებდნენ და ჭრიდნენ. ასე მომზადებული ხავიწი დიდხანს ინახებოდა და მწყემსებს თუ მოგზაურებს მგზავრობისას მიჰქონდათ.
