უბეიდი - რედაქტირების ისტორია

Cqwito 04:59, 25 აპრილი 2020-ზე

2020-04-25T04:59:15Z

Cqwito 20:32, 4 აგვისტო 2019-ზე

2019-08-04T20:32:25Z

Cqwito 15:27, 16 ივლისი 2019-ზე

2019-07-16T15:27:26Z

Cqwito: ახალი გვერდი: NOTOC
უბეიდის პერიოდი (დაახ. ძვ. წ-აღ. 6500-დან 3800 წწ.) შუ...

2019-07-15T09:41:20Z

ახალი გვერდი: __NOTOC__ <div class="col-md-8 pull-left"> უბეიდის პერიოდი (დაახ. ძვ. წ-აღ. 6500-დან 3800 წწ.) შუ...

ახალი გვერდი

__NOTOC__
<div class="col-md-8 pull-left">
უბეიდის პერიოდი (დაახ. ძვ. წ-აღ. 6500-დან 3800 წწ.) [[შუამდინარეთი]]ს [[პრეისტორია|პრეისტორიულ]] პერიოდს ეწოდება. Tell al'Ubaid-ის ბორცვმა, [[ური]]ს დასავლეთით საფუძველი დაუდო [[პრეისტორია|პრეისტორიულ]] კერამიკიანი [[ნეოლითი]]სა და [[ქალკოლითი]]ს [[არქეოლოგიური კულტურა|არქეოლოგიურ კულტურას]]. იგი [[ძველი აღმოსავლეთის არქეოლოგიური ძეგლების ნუსხა#ქვემო შუამდინარეთი|სამხრეთ შუამდინარეთის]] უადრეს ნამოსახლარს წარმოადგენს. უბეიდის კულტურა დროის დიდ მონაკვეთს მოიცავს (ძვ. წ-აღ. 5300 წლიდან ძვ. წ-აღ. 4000 წლამდე, მომდევნო, [[ურუქი]]ს კულტურის გამოჩენამდე). [[ბორბალი|ბორბლის]] გამოგონება და [[ქალკოლითი]]ს პერიოდის დასაწყისი სწორედ უბეიდის კულტურას უკავშირდება.

'''ქრონოლოგია'''

უბეიდის პერიოდი სამ ძირითად ფაზად იყოფა:
* უბეიდი 1, რომელსაც ზოგჯერ [[ერიდუ]]საც უწოდებენ (ძვ. წ-აღ. 5300–4700 წწ.). ეს ფაზა ერაყის უკიდურესი სამხრეთით შემოიფარგლება, სადაც მაშინ მდებარეობდა სპარსეთის ყურის ნაპირები. ამ ხალხმა პირველებმა მოიყვანეს მარცვლეული ექსტრემალური გვალვის პირობებში. ამას უნდა უმადლოდნენ სამხრეთ ერაყში გრუნტის წყლების მაღალ დონეს.
* უბეიდი 2 — ამავე სახელწოდების ძეგლის მიხედვით, სადაც ჩანს სარწყავი არხების სისტემის განვითარება. სარწყავი მიწათმოქმედება, რომელიც, როგორც ჩანს, პირველად [[ჩოღა მამი]]ში (ძვ. წ-აღ. 4700–4600 წწ.) განვითარდა და სწრაფად გავრცელდა ყველგან.
* უბეიდი 3/4, რომელსაც ზოგჯერ უბეიდ I და უბეიდ II უწოდებენ — ძვ. წ-აღ. 4500–4000 წწ. როცა აღინიშნება ურბანიზაციის ინტენსიური და სწრაფი განვითარება და უბეიდის კულტურის გავრცელება (ლაკუნის შემდეგ) ჩრდილოეთში და იქაური [[ჰალაფის კულტურა|ჰალაფის კულტურის]] ჩანაცვლება. უბეიდური [[არტეფაქტი|არტეფაქტები]] ვრცელდება ასევე არაბეთის მთელი [[ლიტორალური ზონა|ლიტორალური ზონის]] გასწვრივ, ასევე ნათლად ჩანს სავაჭრო სისტემის განვითარება ხმელთაშუაზღვისპირეთიდან ვიდრე ომანამდე.

არქეოლოგიური მონაცემები გვიჩვენებს, რომ უბეიდის პერიოდი უეცრად შეწყდა აღმოსავლეთ არაბეთსა და ომანის ნახევარკუნძულზე ძ. წ-აღ. 3800 წლისთვის, რაც დაკავშირებული იყო ტბებში წყლის დონის დაწევასა და დიუნების შემოტევის გააქტიურებასთან. ამ დროისათვის გვალვიანობის მომატებამ ფაქტიურად შეწყვიტა ნახევრად-უდაბნოებში მომთაბარეობა, და არ ჩანს ამ არეალში ადამიანის მოღვაწეობის არანაირი კვალი დაახ. 1000 წლის განმავლობაში, რომელსაც "ბნელი ათასწლეული" უწოდეს. ამის მიზეზი შეიძლება ყოფილიყო ჰოლოცენის ყველაზე ინტენსიური გაუდაბნოება ძველი პერონის ტრანსგრესიის ბოლოს.

'''აღწერა'''

უბეიდის კულტურა ხასიათდებოდა დიდი სოფლური ტიპის დასახლებებით, რომლებიც შედგებოდა მრავალოთახიანი სწორკუთხა ალიზის შენობებისა და [[შუამდინარეთი|შუამდინარეთში]] პირველი საჯარო არქიტექტურით, ტაძრებით. შეიმჩნეოდა ნამოსახლარების ორსაფეხურიანი იერარქია, როდესაც 10 ჰექტარზე მეტ ფართობზე განლაგებული ცენტრალური დიდი ქალაქების გარშემო მცირე, 1 ჰექტრამდე ფართობის სოფლები იყო განლაგებული. საყოფაცხოვრებო ნივთებს შორის იყო დამახასიათებელი ნატიფი ნაპრიალები ანდა მომწვანოდ შეფერილი, ყავისფერით ან შავით შესრულებული გეომეტრიულ-ორნამენტიანი თიხის ჭურჭელი. იარაღები, როგორიცაა, მაგალითად, ნამგალი, სამხრეთში დამზადებული იყო ძალიან კარგად გამომწვარი თიხისგან, მაშინ, როდესაც ჩრდილოეთში მათ დასამზადებლად ქვა და ლითონი გამოიყენებოდა.

უბეიდის პერიოდში (ძვ. წ-აღ. 5000–4000 წწ.) დაიწყო ურბანიზაციის პროცესი. მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა (მოშინაურება) ფართოდ გმოიყენებოდა დამჯდარ მეურნეობაში.

'''საზოგადოება'''

როგორც სამარხეული ინვენტარის ანალიზი გვიჩვენებს, უბეიდის პერიოდი ხასიათდებოდა მკვეთრად პოლარიზებული სოციალური სტრატიფიკაციით და დაბალი ეგალიტარიზმით.

უბეიდის კულტურა, მართალია, სამხრეთში წარმოიშვა, მაგრამ მაინც ჰქონდა საკმაო კავშირი შუა ერაყის ადრეულ კულტურებთან. უბეიდის ხალხის გამოჩენა დაკავშირებული იყო ე.წ. "შუმერულ პრობლემასთან", რაც კავშირშია [[შუმერი|შუმერული]] ცივილიზაციის წარმომავლობასთან. ყველა შემთხვევაში, ამ ჯგუფის, ამ კულტურის ეთნიკური წარმომავლობა გვიჩვენებს სამნაირ სოციალურ დაყოფას: ჩრდილოეთიდან ჩამოსულ დამჯდარ სოფლის მეურნეებს, კარვებში მცხოვრებ მომთაბარე მესაქონლეებსა და არაბეთის სანაპიროზე მცხოვრებ მონადირე-მეთევზეებს შორის.

'''არქეოლოგია'''

თელ ალ'უბეიდი დაბალი, შედარებით მცირე ზომის ნამოსახლარი ბორცვია. ის 500 მ-ს აღწევს ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ და 300 მეტრს - აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ, სიმაღლე კი 2 მ-ს არ აღემატება. კულტურული ნაშთების უმეტესობა უბეიდის პერიოდს განეკუთვნება, ხოლო ყველაზე მაღალ წერტილში ადრეული დინასტიის ტაძარია აღმართული.

ძეგლი პიველმა შეისწავლა ჰენრი ჰოლმა 1919 წელს. მოგვიანებით, 1923-1924 წლებში ლეონარდ ვული აწარმოებდა აქ გათხრებს. ამას მოჰყვა სეტონ ლოიდისა და Pinhas Delougaz-ის გათხრები 1937 წელს. ქვედა ფენები ხასიათდებოდა უბეიდის კულტურის მრავალრიცხოვანი კერამიკითა და გამოსაწვავი ღუმელებით, ასევე დადასტურდა სამაროვანი და [[ჯემდეთ ნასრი]]ს პერიოდის მასალა. [[ნინჰურსაგი]]ს ტაძარი ისეთივე ოვალური ფორმისა იყო, როგორიც [[თუთუბი|თუთუბში]]. ტაძარი [[შულგი]]ს მიერ იყო აშენებული [[ურის III სამეფო]]ს პერიოდში. აფრიანი ნაოსნობის უადრესი ნიშანი [[ქუვეიტი|ქუვეიტშია]] ნაპოვნი, რომელიც მიუთითებს, რომ აფროსნობა უბეიდის მე-3-ე პერიოდისთვის უკვე იყო განვითარებული.
</div>
<div class="column clearfix">
<div class="col-md-4 pull-right">
<div class="panel panel-dark-white-border">
<div class="panel-heading">
<h3 class="panel-title">უბეიდი</h3>
</div>
<div class="panel-body">
<p class="bs"><table class="table table-bordered table-hover table-color-darker">
<tr>
<td>რეგიონი</td>
<td>ქვემო შუამდინარეთი</td>
</tr>
<tr>
<td>ქვეყანა</td>
<td>ერაყი</td>
</tr>
<tr>
<td>ძველი სახელი</td>
<td> </td>
</tr>
<tr>
<td>თანამედროვე სახელი</td>
<td>Tell al-`Ubaid</td>
</tr>
<tr>
<td>გრძედი</td>
<td>30.972295° N</td>
</tr>
<tr>
<td>განედი</td>
<td>46.030653° E</td>
</tr>
<tr>
<td>პერიოდი</td>
<td>უბეიდი, შუმერი, აქადი</td>
</tr>
<tr>
<td>მფარველი ღვთაება</td>
<td> </td>
</tr>
</table></p>
<div class="btn btn-default" data-toggle="modal" data-target="#myModal">უბეიდის რუკა</div>
<div id="myModal" class="modal fade" tabindex="-1" role="dialog" aria-labelledby="myModalLabel" aria-hidden="true">
<div class="modal-dialog">
<div class="modal-content">
<div class="modal-header">
<div class="close" data-dismiss="modal" aria-hidden="true">×</div>
<div class="panel-heading">
<h3 class="panel-title">უბეიდი</h3>
</div>
</div>
<div class="modal-body">
{{#display_map:
30.972295, 46.030653
}}
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>

[[კატეგორია:u]]
[[კატეგორია:ნამოსახლარი]]

@@ ხაზი 57: / ხაზი 57: @@
              </tr>
 <tr>
-             <td>გრძედი</td>
+             <td>განედი</td>
              <td>30.972295° N</td>
              </tr>
 <tr>
-             <td>განედი</td>
+             <td>გრძედი</td>
              <td>46.030653° E</td>
              </tr>

@@ ხაზი 74: / ხაზი 74: @@
 </table></p>
-[[კატეგორია:u]]
+[[კატეგორია:უ1]]
 [[კატეგორია:ნამოსახლარი]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 __NOTOC__
 <div class="col-md-8 pull-left">
 უბეიდის პერიოდი (დაახ. ძვ. წ-აღ. 6500-დან 3800 წწ.) [[შუამდინარეთი]]ს  [[პრეისტორია|პრეისტორიულ]] პერიოდს ეწოდება. Tell al'Ubaid-ის ბორცვმა, [[ური]]ს დასავლეთით საფუძველი დაუდო [[პრეისტორია|პრეისტორიულ]] კერამიკიანი [[ნეოლითი]]სა და [[ქალკოლითი]]ს [[არქეოლოგიური კულტურა|არქეოლოგიურ კულტურას]]. იგი [[ძველი აღმოსავლეთის არქეოლოგიური ძეგლების ნუსხა#ქვემო შუამდინარეთი|სამხრეთ შუამდინარეთის]] უადრეს ნამოსახლარს წარმოადგენს. უბეიდის კულტურა დროის დიდ მონაკვეთს მოიცავს (ძვ. წ-აღ. 5300 წლიდან ძვ. წ-აღ. 4000 წლამდე, მომდევნო, [[ურუქი]]ს კულტურის გამოჩენამდე). [[ბორბალი|ბორბლის]] გამოგონება და [[ქალკოლითი]]ს პერიოდის დასაწყისი სწორედ უბეიდის კულტურას უკავშირდება.
@@ ხაზი 71: / ხაზი 73: @@
              </tr>
 </table></p>
 [[კატეგორია:u]]
 [[კატეგორია:ნამოსახლარი]]

უბეიდი - რედაქტირების ისტორია

Cqwito 04:59, 25 აპრილი 2020-ზე

Cqwito 20:32, 4 აგვისტო 2019-ზე

Cqwito 15:27, 16 ივლისი 2019-ზე

Cqwito: ახალი გვერდი: __NOTOC__ უბეიდის პერიოდი (დაახ. ძვ. წ-აღ. 6500-დან 3800 წწ.) შუ...

Cqwito: ახალი გვერდი: NOTOC
უბეიდის პერიოდი (დაახ. ძვ. წ-აღ. 6500-დან 3800 წწ.) შუ...